ISI İLETKENLİĞİ: EPS’nin ısı iletkenliği beyaz üründe yoğunluğa bağlı olarak 0,033 W/mk ile 0,040 W/mk arasında değişir. Yoğunluk arttıkça ısı iletkenliği azalır. Mantolamada kullanılan grafit veya karbonlu EPS’nin ısı iletkenliği 16 kg/m3 yoğunluk için 0,031-0,032 W/mk arasındadır.

Tablo 1 Isı Yalıtım Amaçlı EPS levhalar için TS EN 13163’e göre sınıflama

EPS Tipi %10 Deformasyondaki Basınç
Gerilmesi
(o10 kPa )
Eğilme Dayanımı(o10 kPa ) μ Değeri Yaklaşık Yoğunluk
(p, km/m3)
Isı İletkenliği(W/mk)
EPS 50 50 75 20-40 16 0,039
EPS 60 60 100 20-40 17 0,038
EPS 70 70 115 20-40 18 0,038
EPS 80 80 125 20-40 19 0,037
EPS 90 90 135 30-70 20 0,037
EPS 100 100 150 30-70 21 0,037
EPS 120 120 170 30-70 23 0,036
EPS 150 150 200 40-100 26 0,035
EPS 200 200 250 40-100 31 0,034
EPS 250 250 350 40-100 36 0,034
EPS 300 300 450 40-100 41 0,033
EPS 350 350 525 40-100 46 0,033
EPS 400 400 600 40-100 51 0,033
EPS 500 500 750 40-100 61 0,033

SICAĞA KARŞI DAYANIMI

Diğer bütün plastikler gibi EPS’nin de sıcağa karşı maksimum dayanımı sıcağın süresine ve derecesine bağlıdır. Kısa süreli olarak 100°C’ye kadar dayanıklı olmasına karşılık uzun sürede yoğunluğa bağlı olarak maksimum 75-85°C’ye, minimum olarak -180 C’ye kadar kullanılır. Bu nedenle çok soğuk tesisler için de ideal bir malzemedir.

EPS’nin DİĞER YAPI MALZEMELERİNE VE KİMYASALLARA KARŞI DURUMU
EPS, çimento, beton, kireç, alçı, ahşap, metal, anhidrit gibi klasik yapı malzeme ve bileşenlerine karşı tepkisizdir. Bazı kimyasallara karşı ise duyarlıdır. EPS’nin kimyasal maddelere karşı durumu Tablo 2’de gösterilmiştir.

Tablo 2

Etki Eden Etken
Tuzlu çözelti (deniz suyu) +
Sabunlu çözelti ve ıslatma maddesi çözeltisi +
Hipoklorit, klorlu su, hidrojen peroksidi gibi ağartma lavgaları +
İnceltilmiş asitler +
%35’lik tuz asidi, %50’liğe kadar nitrik asit +
Susuz asitler, örn. tüten kükürt asidi, asetik asit, %100’lük
formik asit
Kostik soda, potaskostik eriyiği, amonyaklı su +
Aseton, setik eser, benzol, ksilol, boya, inceltici, triklor
etilen gibi organik eritici maddeler
Doymuş alifatik hidrokarbonlar, cerrahi benzin, test benzini
Parafinli yağ, vazelin + –
Dizel yağı
Karbüratörde yanan yakıtlar (normal ve süper benzin)
Alkoller, örn. metil alkol, etil alkol + –
Silikon yağı +

+Dayanıklı; EPS üzerine uzun süre etki edilsede tahrip olmaz.

+ – Sınırlı olarak dayanıklı; EPS üzerine uzun süre etki edildiğinde büzülebilir veya üst yüzeyden aşınabilir.

– Dayanısız; EPS az veya çok büzülür ve çözünür.

MEKANİK ÖZELLİKLERİ: EPS’nin önemli özelliklerinden biri de kısa ve uzun süreli yüklemelere karşı gösterdiği mekanik dayanıklılıktır. Basınç dayanımı yoğunluğa bağlı olarak artar. Aynı şekilde yoğunluk arttıkça makaslama, bükülme ve çekme dayanımı da artar. EPS ısı yalıtım levhalarının mekanik özellikleri bir binada normal şartlarda karşılaşılabilecek mekanik etkilere başarı ile dayanabilecek yeterliliktedir. Isı yalıtım malzemelerinde kalınlığın belli bir değerden fazla azalması malzemenin ısıl performansının kabul edilemez düzeyde bozulmasına sebep olur. Bu sırada malzeme yük taşısa bile ana görevini yerine getiremez. Bu sebeple ısı yalıtım malzemelerinde basınç dayanımı değil %10 de formasyondaki (yani kalınlıkta %10 azalma meydana geldiğindeki)  basma gerilmesi esas alınır. Bu değere %10 de formasyondaki basma gerilmesi denir ve σ10 simgesi ile gösterilir. EPS Levhaların özellikleri yoğunluğa bağlı olarak değişir. σ10 değeri de yoğunluğa bağlı olarak artar. (Tablo1)


BOYUT STABİLİTESİ : EPS için boyut değişimi, sıcaklık ve zamanla çekme (rötre) durumlarına göre ayrı ayrı düşünülmelidir. EPS’nin sıcaklık karşısında boyut değişim faktörü 5 ila 7.10-5K-1 = 0,05-0,07 mm/m ve K sıcaklık değişkenliğidir. Yani 17 K’lık bir sıcaklık farkında yaklaşık 1mm/m bır değişim olur. Bu da : % 0,1 demektir. Çok büyük yalıtım levhalarının büyük sıcaklık farkına maruz kaldığı yerlerde kullanılması halinde gerekli önlemler (derz) alınmalı ve gerekirse mekanik tespit uygulanmalıdır.

Levhanın zamanla rötre yapması ise kontraksiyon olarak tanımlanır ve 24 saatten sonraki malzeme ıçin bahis konusudur. Başlangıçta rötre hızlı iken zamanla yavaşlar ve giderek sınır değerine ulaşır. Üretim şekline ve yoğunluğa bağlı olarak rötre miktarı % 0,3 ila % 0,5 arasında değişir. Rötrenin önemli bölümü depolama sırasında gerçekleşir.


SU ALMA DURUMU :

Tamamen suya batırılmış örnekler üzerinde yapılan test değerleri grafik 1 de gösterilmiştir.

  • Akış Suyu Alması:
    EPS’yi meydana getiren Styrene, suda çözülmeyen ve erimeyen bir yapıda olduğundan gözeneklerin duvarları suyu geçirmez. Fakat gözenekler birbirine iyi kaynayıp yapışmamışsa gözenek aralarından az bir miktar su sızabilir. Tamamen suya batırılmış örnekler üzerinde yapılan test değerleri Grafikte ve Teknik Özellikler Tablosu’nda gösterilmiştir.Burada dikkat edilecek nokta, hiçbir binada EPS’nin tamamen suya batmış olarak ve uzun süreli o şekilde kalmasının düşünülemeyeceğidır. Bu nedenle EPS pratik olarak su almaz diye nitelenebilir.
  • Buhar Difüzyonu Yolu İle Su Alması:
    Akışkan haldeki suya karşılık havada bulunan nem, buhar basıncı yolu ile malzemeye nüfuz edebilir ve gerekli soğukluğa inince kondensasyona uğrayarak yoğuşur ve akışkan su haline dönüşür. Her yapı ve yalıtım malzemesinin cins ve kalınlığına göre az veya çok buharın geçişine karşı gösterdiği bir direnç vardır. Bu direnç buhar difüzyon, eşdeğeri hava tabakası kalınlığı olarak Sd=µ.s(m) tanımlanır ve malzemenin buhar difüzyon direnç katsayısı (µ) ile kalınlığının (metre olarak) çarpılmasıyla belirlenir. Havanın buhar direnç katsayısı µ=1 dir ve diğer malzemelerin µ değerleri havaya göre değerlendirilir. Metallerin buhar difüzyon direnç katsayıları çok yüksek olduğundan (∞ – Sonsuz) metal folyolar buhar kesici olarak kullanılır. Diğer malzemelerin µ değerleri 1-∞ arasında değişir. EPS 15-30 kg/m3 yoğunluklar arasında µ değeri 20 ila 100 arasında değişir. (Lifli malzemelerde µ=1,1’dir.)

ÖMRÜ :
EPS sonsuz ömürlü bir malzemedir. Buna karşılık bazı kişiler EPS’nin kullanıldığı yerde zamanla yok olduğunu iddia etmektedir.
Olayın esası şöyledir: EPS doğru yerde, doğru kalınlık ve yoğunlukta, yapı fiziği ve inşaat kurallarına göre uygulandığı takdirde malzemenin yok olması diye bir şey bahis konusu olamaz. Buna karşılık sıcak bir bölgede basınç altında (Örneğin bir teras çatıda) şap ve karo tabakalarının altında bilgi eksikliğinden veya ucuz fiyat cazibesiyle düşük yoğunlukta (Örneğin 10 kg/m3) EPS kullanılması halinde sıcağın ve basıncın etkisiyle EPS yumuşayıp ezilir ve üzerindeki tabakaların çökmesine neden olabilir. Bu gibi yerlerde yüksek yoğunlukta 20-30 kg/m3 EPS kullanılmalıdır. Nitekim Almanya’da 31 yıllık bir teras çatıdan alınan 20 kg/m3’lük EPS malzemesi bilirkişi huzurunda test edilmiş ve malzemenin 31 yıl önceki özelliklerinin değişmediği görülmüştür. Belgeyi indirmek için Tıklayın



BİYOLOJİK DURUMU:
Mikroorganizmalar için bir besin maddesi değildir. Küflenmez, çürümez, kokmaz. Aşırı şartlar altındaki şiddetli kirlenmelerde  diğer polimer esaslı malzemelerde de görülebildiği gibi mikroorganizmalar yuvalanabilir. Ancak EPS burada sadece bir taşıyıcı olarak kalır ve biyolojik olayın dışındadır.


EPS ve ELEKTRİK  :
% 98’i havadan ibaret olan EPS’ nin elektriksel durumu havaya benzer. Bu nedenle elektrik özelliği havadaki nemle ilgilidir. Polistiren zinciri kutup teşkil edecek molekül gruplar ihtiva etmez.


YANMA DURUMU:
EPS’nin normal ve kendiliğinden sönen olmak üzere iki tipi bulunmaktadır. Yapılarda kullanılan EPS’nin zor alevlenen tipte olması gerekir. Avrupa standardında E sınıfı Alman DIN normunda B1 olarak sınıflandırılmıştır. EPS’in kendiliğinden tutuşma sıcaklığı 450°C dir. Yanması için hendi hacminin 130 katı hava gereklidir. Yangın yükü yanma konusunda dikkate alınması ve yönetmeliklerde yer verilmesi gereken bir kriterdir. Bir yapı bölümünün içinde bulunan yanıcı malzemelerin kütleleri ile alt ısıl değerleri çarpımları toplamının plandaki toplam alana bölünmesi ile elde edilen ve MJ/m2 olarak ifade edilen büyüklüğü gösterir. %98 oranında hava içeren ve yoğunluğu diğer ısı yalıtım malzemelerine göre düşük olan ORPOP (EPS)’nin uygulandığı yapıda yangın yüküde daha az olacaktır. Aşağıdaki tablo eşit yalıtım değerinde karşılaştırıldığı zaman farklı yalıtım malzemelerinin yangına olan etkileri arasında çok küçük fark olduğunu göstermektedir.

 

Malzeme

 

Termal Isı İletkenliği

λ(W/mK)

Yoğunluk

P(kg/m3)

Yanma Isısı

H(MJ/kg)

Yangın Yükü/m3

Qv(MJ/m3)

Özdeş R değerinde
yangın yükü/m2
q(MJ/m2)
EPS 0,035 20 39,6 792 92
XPS 0,040 32 39,6 1.267 169
MW 0,045 170 4,2 714 107

 

 

Yangın yükü yanma konusunda dikkate alınması ve yönetmeliklerde yer verilmesi gereken bir kriterdir. Bir yapı bölümünün içinde bulunan yanıcı maddelerin kütleleri ile alt ısıl değerleri çarpımları toplamının plandaki toplam alana bölünmesi ile elde edilen ve MJ/m2 olarak ifade edilen büyüklüğü ifade eder. %98 oranında hava içeren ve yoğunluğu  diğer ısı yalıtım malzemelerine göre düşük olan ORPOP (EPS)’nin uygulandığı yapıda yangın yüküde daha az olacaktır. Aşağıdaki tabloda eşit yalıtım değerinde karşılaştırıldığı zaman farklı yalıtım malzemelerinin yangına olan etkileri arasında çok küçük fark bulunduğunu göstermektedir.

Yangın yükü düşük olan ORPOP (EPS)’nin yanma esnasında duman ve gaz çıkışına etkiside az olacaktır. APME (Avrupa Plastik Üreticileri Derneği) tarafından DIN 53436’ya göre zor alevlenen ORPOP (EPS)’nin klor yada siyanür gibi gazlar üretmeyerek doğal malzemelerden daha az zehirli duman ürettiğini kanıtlamıştır.


SAĞLIK AÇISINDAN ÖZELLİKLERİ :
EPS sağlığa zararlı değildir. Bu nedenle EPS malzemeden yapılmış ambalaj ürünleri gıda sanayinde ambalaj olarak yaygın şekilde kullanılır.


GENEL TEKNİK ÖZELLİKLER TABLOSU :
EPS’nin teknik özellikleri hakkında detaylı bilgi edinmek için
EPS TEKNİK ÖZELLİKLER TABLOSUNU” inceleyebilirsiniz